Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego - podstawowe informacje

Instrukcje przeciwpożarowe, instrukcja pożarowa, instrukcja ppoż - jak prawidłowo nazwać?

Informacje dotyczące instrukcji bezpieczeństwa pożarowego często wyszukiwane są pod różnymi nazwami, które w znaczny sposób odbiegają od prawidłowej. Jako przykłady można podać: instrukcja ochrony przeciwpożarowej, instrukcja bezpieczeństwa przeciwpożarowego, instrukcja bezpieczeństwa ppoż, ibp ppoż, instrukcja ppoż obiektu, instrukcja pożarowa obiektu.

W większości przypadków osoby szukające w ten sposób informacji mają na myśli instrukcję bezpieczeństwa pożarowego. Zdarza się również, że pod powyższymi określeniami poszukiwane są informacje dotyczące instrukcji postępowania na wypadek pożaru, które dostępne są w formie plansz umieszczanych na ścianie.

Opracowanie instrukcji bezpieczeństwa pożarowego

Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego jest podstawowym dokumentem regulującym kwestie związane z ochroną przeciwpożarową na obszarze konkretnego obiektu. Obowiązek opracowania instrukcji wynika z Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i administracji z dnia 10 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U.2010.109.719).

Opracowanie instrukcji bezpieczeństwa pożarowego  to wymóg prawny, który muszą wypełnić właściciele, zarządcy lub użytkownicy obiektów.

Obowiązek opracowania instrukcji dotyczy obiektów przeznaczonych do wykonywania funkcji użyteczności publicznej, zamieszkania zbiorowego, produkcyjno-magazynowych. Zwolnione są z niego budynki mieszkalne oraz inne budynki, których kubatura brutto nie przekracza 1000 m³ (kubatura brutto budynku inwentarskiego nie przekracza 1 500 m³). Jeśli jest to obiekt inny niż budynek, to powierzchnia strefy pożarowej mniejsza niż 1000 m² zwalnia z obowiązku opracowania instrukcji.

Powyższe zwolnienia nie dotyczą sytuacji, kiedy w obiekcie występuje strefa zagrożenia wybuchem. Wtedy niezależnie od kubatury lub powierzchni strefy pożarowej instrukcja ppoż. jest zawsze wymagana. 

Opracowanie instrukcji bezpieczeństwa pożarowego - cena

Cena opracowania instrukcji ppoż zależy przede wszystkim od powierzchni całkowitej budynku oraz dostępności dokumentacji budowlanej obiektu. Dostępność planów graficznych kondygnacji w formie edytowalnej (CAD) jest znaczącym czynnikiem obniżającym koszty opracowania instrukcji ppoż. Innymi elementami mającymi znaczenie jest sposób użytkowania obiektu, występujące procesy technologiczne, zagrożenia pożarowe oraz systemy i urządzenia przeciwpożarowe.

W celu wyceny opracowania lub aktualizacji instrukcji pożarowej zapraszamy do kontaktu.

Aktualizacja instrukcji bezpieczeństwa pożarowego

Aktualizacja instrukcji ppoż musi być przeprowadzana co najmniej raz na dwa lata. Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego powinna być poddawana okresowej aktualizacji także w sytuacji, kiedy np. remont ma wpływ na zmianę warunków ochrony przeciwpożarowej w obiekcie. Będzie to dotyczyło sytuacji kiedy przebudowie ulegają ciągi komunikacyjne wpływając na ilość wyjść ewakuacyjnych oraz długość przejść i dojść ewakuacyjnych. Podobnie będzie się działo w przypadku zmiany sposobu użytkowania obiektu, który może polegać np. na połączeniu pomieszczeń i stworzeniu sali, w której będzie przebywało jednocześnie więcej niż 50 osób.

To są jedne z wielu sytuacji, które będą wymuszały aktualizację instrukcji, ale także całościowe przeanalizowanie ich wpływu na zmianę warunków ochrony ppoż i wynikające z tego działania. Fakt dokonania aktualizacji powinien być odnotowany w odpowiedniej karcie zawartej w instrukcji.

Aktualizacja instrukcji bezpieczeństwa pożarowego - cena

Podobnie jak przy opracowaniu od podstaw instrukcji, tak samo przy wycenie aktualizacji instrukcji ppoż ceny będą różniły się w zależności od wymaganego nakładu pracy. Przy aktualizacji przede wszystkim istotne jest, czy konieczna będzie edycja zawartości instrukcji, czy wystarczy porównanie stanu istniejące z zapisami instrukcji i potwierdzenie, że w okresie od ostatniej aktualizacji nie wystąpiły zmiany w warunkach ochrony przeciwpożarowej.

Aktualizacja instrukcji bezpieczeństwa pożarowego - podstawa prawna

Aktualizacja instrukcji ppoż opisana powyżej wynika z §6 ust. 7 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i administracji z dnia 10 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U.2010.109.719). Miejscem, gdzie aktualizacja musi zostać odnotowana jest karta aktualizacji instrukcji. Karta musi zawierać datę aktualizacji, zakres wprowadzonych zmian oraz dane i podpis osoby wykonującej aktualizację.

Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego - wzór

Należy wystrzegać się gotowych instrukcji, będących zlepkiem przepisów i ogólnych informacji związanych z ochroną przeciwpożarową, ale w żadnym stopniu nie odnoszących się do obiektu będącego podstawą opracowania. W przypadku instrukcji tylko pewna jej część zawiera uniwersalne zapisy, które mogą być wykorzystane do różnych obiektów.

Znaczna część instrukcji, a szczególnie warunki ochrony przeciwpożarowej obiektu oraz część graficzna muszą być opracowane w odniesieniu do rzeczywistego budynku, opierając się między innymi na istniejącej dokumentacji budowlanej.

Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego - wymagania

Wymagana zawartość instrukcji bezpieczeństwa pożarowego określona została szczegółowo w cytowanym wyżej rozporządzeniu. Szczególną uwagę należy zwrócić na wymaganie dotyczące warunków w zakresie ochrony przeciwpożarowej oraz części graficznej.
W przypadku niektórych obiektów konieczne jest przekazanie warunków ochrony przeciwpożarowej Komendantowi Państwowej Straży Pożarnej. Jednocześnie niemożliwe jest prawidłowe opracowanie tych zagadnień bez dostępu do dokumentacji budowlanej oraz bez przeprowadzenia wizji lokalnej, w celu stwierdzenia stanu rzeczywistego.

Kto musi mieć IBP?

Instrukcję bezpieczeństwa pożarowego ibp muszą posiadać właściciele, zarządcy lub użytkownicy obiektów o kubaturze przekraczającej 1000 m³ zaliczanych do:

• użyteczności publicznej (biura, szkoły, przedszkola, obiekty handlowe),
• zamieszkania zbiorowego (hotele, pensjonaty, internaty),
• produkcyjnych i magazynowych.

Właściciele, zarządcy lub użytkownicy obiektów inwentarskich (służących produkcji rolnej) muszą zapewnić ibp jeśli ich kubatura przekracza 1500 m³.

Strefy pożarowe poza budynkami muszą posiadać ibp jeśli ich powierzchnia przekracza 1000 m².

Niezależnie od kubatury lub powierzchni, każdy obiekt lub strefa pożarowa, gdzie występuje zagrożenie wybuchem musi posiadać instrukcję bezpieczeństwa pożarowego.

Kto ma obowiązek zapewnić instrukcję bezpieczeństwa pożarowego?

Kiedy już wiemy, że budynek powinien posiadać opracowaną instrukcję bezpieczeństwa pożarowego, może pojawić się kolejne pytanie. Kto powinien zająć się tym, aby instrukcja została opracowana, a tym samym kto powinien pokryć koszty jej opracowania?

W rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów z dnia 7 czerwca 2010 r. (Dz.U. nr 109, poz. 719 z 2010 r.) mimo, że nakłada obowiązek opracowania instrukcji pożarowej, nie znajdziemy jednoznacznej odpowiedzi. Jest tutaj mowa o właścicielach, zarządcach lub użytkownikach obiektu jako podmiotach zobowiązanych do zapewnienia instrukcji. Wynika z tego, że odpowiedzi należy szukać w innych aktach prawnych.

Rzeczywiście, kwestia ta w szerszym zakresie niż tylko dotyczącym instrukcji uregulowana została w art. 4 ust. 1a ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 1991 r. nr 81 poz. 351). Z ww. ustawy dowiadujemy się na kim spoczywa odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej.

Obowiązek realizacji czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej

Biorąc pod uwagę, że opracowanie instrukcji bezpieczeństwa pożarowego należy do czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej, możemy w tym przypadku zastosować ten zapis. Wynika z niego, że w pierwszej kolejności pod uwagę powinna być brana umowa cywilno-prawna ustanawiająca użytkowanie lub zarząd i to na jej podstawie odpowiedzialnym za realizację obowiązków będzie zarządca lub użytkownik, odpowiednio do postanowień umowy.

W sytuacji kiedy taka umowa nie została zawarta lub nie został umieszczony w niej odpowiedni zapis obowiązek realizacji zadań z zakresu ochrony przeciwpożarowej, w tym opracowania instrukcji ppoż, spoczywa na podmiocie faktycznie władającym budynkiem.

Podpisując umowę najmu warto zwrócić uwagę na zapisy regulujące kwestie odpowiedzialności w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Kiedy takich zapisów brakuje, należy je uzupełnić aby uniknąć późniejszych nieporozumień pomiędzy stronami umowy.

Co powinna zawierać instrukcja bezpieczeństwa pożarowego?

Instrukcja przeciwpożarowa musi informować o:

• wyposażeniu obiektu w wymagane urządzenia przeciwpożarowe,

• występowaniu miejsc usytuowania urządzeń przeciwpożarowych,

• występującej gęstości obciążenia ogniowego,

• rodzaju prowadzonego procesu technologicznego,

• zasadach przeprowadzania przeglądów technicznych.

• sposobach postępowania na wypadek pożaru,

• warunkach i procedurach dotyczące ewakuacji, zasady przeprowadzania ćwiczeń ewakuacyjnych,

• podziale obowiązków w zakresie ochrony przeciwpożarowej dla stałych użytkowników obiektu,

• sposobie zabezpieczenia prac niebezpiecznych pożarowo,

• sposobach zapoznania użytkowników obiektu z treścią przedmiotowej instrukcji.

Instrukcja powinna zawierać opis warunków technicznych obiektu, określany jako warunki ochrony przeciwpożarowej. Bardzo istotne jest aby instrukcja zawierała dane podmiotów opracowujących instrukcję.

Jakie punkty powinna zawierać instrukcja bezpieczeństwa pożarowego - część graficzna?

Zawartość części graficznej także ujęta została w szczegółowe ramy, których opracowujący instrukcję musi się trzymać. To co zawierać powinny plany graficzne i instrukcja zawarte zostało w 12 punktach.

Jako przykładowe można wymienić informacje o:

• charakterystyce budowlanej obiektu, czyli wysokości, liczbie kondygnacji, powierzchni, podziale na strefy pożarowe, kategorii zagrożenia ludzi.

• występowaniu materiałów niebezpiecznych pożarowo, substancjach palnych, i ich parametrach pożarowych,

• gęstości obciążenia ogniowego,

• występowaniu i lokalizacji pomieszczeń lub stref zagrożenia wybuchem,

• rozmieszczeniu sprzętu przeciwpożarowego, hydrantów zewnętrznych, kurków głównych instalacji gazowej,

• przebiegu dróg pożarowych, dróg ewakuacyjnych,

• należy zaznaczyć wjazd na teren ogrodzony, wykonać szkic terenu przyległego, określić liczbę osób przebywających w poszczególnych pomieszczeniach.

Należy pamiętać o tym, aby instrukcja nie była anonimowa. Zgodnie z rozporządzeniem musi być opatrzona informacją o podmiocie opracowującym dokument.

Kto zapoznaje z IBP - instrukcją bezpieczeństwa pożarowego?

Sposób zapoznania użytkowników obiektu z IBP powinien być określony w samej instrukcji bezpieczeństwa pożarowego. Najczęściej zapoznanie z instrukcją jest przeprowadzane w formie szkolenia będącego częścią szkolenia wstępnego bhp lub szkolenia okresowego bhp.

Szkolenie powinno być przeprowadzane przez osoby posiadające uprawnienia do wykonywania czynności w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Będą to:

• inżynierowie pożarnictwa, inżynierowie bezpieczeństwa pożarowego,
• osoby posiadające co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe i uprawnienia inspektora ochrony przeciwpożarowej,
• technicy pożarnictwa (absolwenci Centralnej Szkoły Państwowej Straży Pożarnej w Częstochowie oraz Szkół Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej w Krakowie i Poznaniu),
• osoby z kwalifikacjami z innych krajów, które przeszły procedurę uznania kwalifikacji.

Jakie są obowiązki po opracowaniu IBP

Obowiązki związane z instrukcją bezpieczeństwa pożarowego nie kończą się z chwilą jej opracowania. Zgodnie z wymaganiami rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów z dnia 7 czerwca 2010 r. (Dz.U. nr 109, poz. 719 z 2010 r.).

Instrukcja ma być dokumentem, który może być wykorzystany na potrzeby działań ratowniczo-gaśniczych. Stąd obowiązek przekazywania warunków ochrony przeciwpożarowej oraz części graficznej do właściwego miejscowo komendanta powiatowego lub miejskiego Państwowej Straży Pożarnej.

Instrukcje bezpieczeństwa pożarowego nie muszą być przekazywane w całości. Obowiązek dotyczy konkretnych informacji odnoszących się do danego obiektu, zawartych w części warunki ochrony przeciwpożarowej obiektu.

Będą to informacje o:

• lokalizacji i sposobie dojazdu,
• drogach pożarowych,
• zaopatrzeniu wodnym,
• obiektach sąsiadujących,
• charakterystyce pożarowej budynku,
• strefach pożarowych,
• warunkach ewakuacji,
• instalacjach i urządzeniach przeciwpożarowych.

W ramach planów graficznych należy przekazać wszystkie dane wymagane rozporządzeniem w tym zakresie. Informacje te w większości pokrywają się z zawartością części opisowej.

Sposób przekazania wyciągu z instrukcji bezpieczeństwa pożarowego do Państwowej Straży Pożarnej

Sposób przekazania dokumentacji określany jest przez przez poszczególne komendy, a informacje te można znaleźć na ich stronach internetowych. Zgodnie z rozporządzeniem dopuszczalne i pożądane jest przekazanie dokumentacji w wersji elektronicznej.

Obowiązek przekazania wyciągu z instrukcji bezpieczeństwa pożarowego do komendy powiatowej lub miejskiej występuje tam, gdzie wymagane jest stosowanie systemu sygnalizacji pożarowej w obiekcie. Jakie są to obiekty dowiedzieć się można z § 28 ust.1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów z dnia 7 czerwca 2010 r. (Dz.U. nr 109, poz. 719 z 2010 r.).

Ponadto wykorzystanie instrukcji w przypadku prowadzenia działań ratowniczo-gaśniczych ma ułatwiać zawarty w rozporządzeniu obowiązek przechowywania jej w miejscu dostępnym dla ekip ratowniczych.

Skrzynka na instrukcję bezpieczeństwa pożarowego

Instrukcja powinna być przechowywana w sposób dający możliwość natychmiastowego wykorzystania.

Jedną z możliwości, wynikających z rozporządzenia, zapewnienia dostępności instrukcji bezpieczeństwa pożarowego na potrzeby prowadzenia działań ratowniczo - gaśniczych, jest umieszczenie jej w zamykanej skrzynce, do której kluczyk umieszczony jest za szybką. Jest to rozwiązanie takie jak w szafkach hydrantowych lub szafkach na gaśnice.

Producenci oferują kilka typów takich szafek różniących się jedynie szczegółami i wyglądem zewnętrznym. Szafkę taką należy umieścić przy wejściu głównym do budynku, w miejscu dobrze widocznym.